Jaargang 2026 - Inhoudsopgave

 

In deze inhoudsopgave bevatten de vindplaatsnummers (boven de naam van de auteur) een link naar de publicatie in de Wolters Kluwer navigator. Deze is alleen toegankelijk voor abonnees, maar een groot aantal organisaties heeft een collectief abonnement (zie verder de pagina "Algemene informatie").

De zaaknummers onder de geannoteerde rechtspraak bevatten een link naar de betreffende uitspraak.


Nummer 1

Sancties 2026/1
M. Jeltes
Capaciteitstekorten als potentiële dreiging voor een humane detentie
Dat er ook in België grote capaciteitsproblemen zijn in het gevangeniswezen, is wel bekend. Maar hoe worden ze aangepakt - en kan Nederland daar wat van leren? Marije Jeltes heeft daar een hard hoofd in en wijst het nieuwe kabinet op het belang een humane tenuitvoerlegging te waarborgen en niet in het Belgische scenario te belanden

Sancties 2026/2
M.M. Kommer
Het doel voorbij – boetes als inkomstenbron
Hoe kon de afdoening van eenvoudige verkeersovertredingen verworden tot een systeem dat sommige overtreders harder raakt dan het strafrecht zou doen? Max Kommer analyseert de geschiedenis met een penologische blik.

Sancties 2026/3
I.I. van Galen-Oosterkamp, Th. Rinne, A. van Kalmthout, R.J.P. Rijnders
Reactie op nieuwe visie en handreiking van DJI op isolatie in detentie
Voldoen de nieuwe visie van de DJI op isolatie in detentie en de daaruit voortvloeiende handreiking vanuit mensenrechtelijk perspectief? Vier leden van een werkgroep van de Johannes Wier Stichting voor Gezondheidszorg en Mensenrechten houden ze tegen het licht en doen nog een paar suggesties.

Sancties 2026/4
L. Erven
Detentie en genderidentiteit: de plaatsing van transgender gedetineerden in Nederland
Wat is de positie van transgender gedetineerden in Nederland hoe komen plaatsingsbeslissingen tot stand? Lieke Erven kijkt naar de actuele stand van zaken en zet die af tegen de door het CPT ontwikkelde standaarden.

Sancties 2026/5
Officiële publicaties
Overzicht van recente:

Wet- en regelgeving (in Staatsblad, nieuwe wetsvoorstellen, wetsvoorstellen in consultatie, vervolgstukken);

Overige (parlementaire) stukken

Sancties 2026/6
Publicaties RSJ, Inspectie JenV en IGJ
Overzicht van recente publicaties van de RSJ, de Inspectie JenV en de IGJ

Sancties 2026/7
K. Sleeuwits
Beroepscommissie 6 januari 2025, nr. 24/41310/TP (tbs, passant)
Hoe gaat de beroepscommissie om met het structureel overschrijden van de wettelijke viermaandentermijn voor tbs-plaatsing?
24/41310/TP

Sancties 2026/8
J. Stam
EHRM, 27 mei 2025, 51781/22, Kalkan t. Denemarken (Overlijden in detentie, artikel 2 EVRM)
Welke zorgvuldigheid en bekwaamheid ten aanzien van geweldsgebruik eist het EHRM in het kader van artikel 2 EVRM? En kan dat nog consequenties hebben voor Nederland?
ECLI:CE:ECHR:2025:0527JUD005178122

Sancties 2026/9
 J.H.S. van Tongeren
Gerechtshof ’s-Hertogenbosch 29 juli 2025, ECLI:NL:GHSHE:2025:2086 (Ontruiming woning, detentie huurder)
Slaat het hof Den Bosch een nieuwe koers in met het afwijzen van een vordering tot ontruiming van een corporatiewoning omdat de huurder lange tijd gedetineerd was?
ECLI:NL:GHSHE:2025:2086

Sancties 2026/10
W. Duijst
Gerechtshof Den Haag 16 september 2025, ECLI:NL:GHDHA:2025:2036 (Inzage medisch dossier; overlijden in detentie)
Hoe kan deze beslissing van het hof Den Haag tot doorbreking van het medisch beroepsgeheim geduid worden in het licht van de rechtspraak van het EHRM?
ECLI:NL:GHDHA:2025:2036

Sancties 2026/11
Niet geannoteerde rechtspraak
Gerubriceerd overzicht van overige relevante rechtspraak op het gebied van de sanctietoepassing (niet geannoteerd)


Nummer 2

Sancties 2026/12
B.H. Bulten
Aan de slag! Geldt dat ook voor de (klinisch) forensische zorg?
Er pakken zich al een tijd lang donkere wolken samen boven de tbs-sector, en dat wordt maar niet minder. Hebben de bestuurders, professionals en onderzoekers dan stilgezeten? Erik Bulten laat aan de hand van het programma Kwaliteit Forensische Zorg zien dat dat zeker niet zo is, en roept het nieuwe kabinet op aan de slag te gaan met wat politiek opgelost moet worden: de knelpunten op de arbeidsmarkt, het ontbreken van voldoende tbs-capaciteit en de beperkte uitstroommogelijkheden.

Sancties 2026/13
J.M. ten Voorde
Naar verdere verbetering van het kiesrecht voor ingesloten personen
Doet de overheid genoeg om kiesgerechtigden in een penitentiaire inrichting of tbs-kliniek hun kiesrecht daadwerkelijk te laten uitoefenen? En bieden de recent door de RSJ geformuleerde aanbevelingen soelaas? Jeroen ten Voorde bespreekt de uitdagingen en mogelijke oplossingen, waarbij hij constateert dat er reden is met name voor tbs-gestelden wat meer te doen.

Sancties 2026/14
E.T. Luining
De eisen aan het dagprogramma voor gedetineerden. Een betoog naar aanleiding van een drietal uitspraken van de beroepscommissie van de RSJ
Hoe moet de dagbesteding van de gedetineerde in het gemeenschapsregime worden ingevuld? Kunnen de uren die gedetineerden tussentijds ingesloten op cel doorbrengen worden meegeteld als onderdeel van het dagprogramma, en kunnen activiteiten op cel worden meegeteld? Egge Luining betoogt dat, anders dan de beroepscommissie van de RSJ meent, het antwoord op deze laatste twee vragen "nee" moet luiden.

Sancties 2026/15
M.J.M. Bruijnse & G. Pesselse
Het houdverbod uit de Wet dieren en de vrijheidsbeperkende maatregel in het strafrecht. Een analyse in het licht van het recht op eigendom en de wetssystematiek
Hoe verhoudt het houdverbod uit de Wet dieren zich tot de vrijheidsbeperkende maatregel in het strafrecht? Madelief Bruijnse en Geert Pesselse analyseerden de beide maatregelen en komen tot de conclusie dat het opnemen van het houdverbod in de Wet Dieren en niet in art. 38v Sr, de inzichtelijkheid niet vergroot. Daarnaast wijzen ze op een mogelijke strijd van de maatregel met het recht op eigendom uit artikel 1 Eerste Protocol EVRM

Sancties 2026/16
R.S. Imamkhan
Resocialisatie en humaniteit in de strafoverdracht
Recent werd een gedetineerde na jaren juridische strijd naar Nederland overgebracht om hier zijn in de Verenigde Staten opgelegde gevangenisstraf verder uit te zitten. Betekent dit dat de Nederlandse praktijk ten aanzien van de overdracht van strafvonnissen -zij het na een correctie door de rechter- naar behoren functioneert? Rachel Imamkhan analyseerde beleid en regelgeving en laat zien dat deze op gespannen voet staan met internationale verplichtingen en in individuele gevallen tot inhumane uitkomsten leiden.

Sancties 2026/17
Officiële publicaties
Overzicht van recente:

Wet- en regelgeving (in Staatsblad, nieuwe wetsvoorstellen, wetsvoorstellen in consultatie, vervolgstukken);

Overige (parlementaire) stukken

Sancties 2026/18
Publicaties RSJ, Inspectie JenV en IGJ
Overzicht van recente publicaties van de RSJ, de Inspectie JenV en de IGJ

Sancties 2026/19
G. Pesselse
Beroepscommissie RSJ 3 oktober 2025, nr. 25/49800/TA (Ontvankelijkheid beklag, vertrouwensbeginsel)
Is het reëel een beroep tegen de voortzetting van a-dwangbehandeling niet ontvankelijk te verklaren wegens overschrijding van de termijn, als die overschrijding voortvloeit uit door de inrichting vertrekte (onjuiste) informatie?
25/49800/TA

Sancties 2026/20
G. Pesselse
EHRM 4 november 2025, nrs. 17982/21 e.a. ECLI:CE:ECHR:2025:1104JUD001798221 (Algeheel rookverbod, strijd met artikel 8 EVRM)
Houdt het oordeel van het EHRM dat een algemeen rookverbod in gevangenissen in strijd is met art. 8 EVRM, een fundamentele uitbreiding van de reikwijdte van dat artikel in? En, heel praktisch, wat is de betekenis van deze uitspraak voor Nederland?
ECLI:CE:ECHR:2025:1104JUD001798221

Sancties 2026/21
Niet geannoteerde rechtspraak
Gerubriceerd overzicht van overige relevante rechtspraak op het gebied van de sanctietoepassing (niet geannoteerd)


Nummer 3

Sancties 2026/22
M.M. Kommer
Iets goeds in de gevangenis
Dat detentie schadelijke (neven)effecten heeft, is ruimschoots bekend. Maar hoe kun je detentieschade effectief voorkomen of herstellen, en zo positief bijdragen aan de terugkeer van gedetineerden in de samenleving? In zijn inleiding op het aan deze vragen gewijde themanummer gaat Max Kommer in op de overwegingen en keuzen van de redactie.

Sancties 2026/23
E. Rodermond & A. Slotboom
Universitair studenten en gedetineerden in een gedeelde leeromgeving: het Inside-Out Prison Exchange Program in Nederland
Wat gebeurt er als je universitaire studenten en gedetineerden gezamenlijk onderwijs geeft? Wat en hoe leren ze dan, en hoe verandert hun blik op elkaar en op misdaad, straf en slachtofferschap? Elanie Rodermond en Anne-Marie Slotboom geven een inkijkje in het programma "Inside Out".

Sancties 2026/24
M. Valenkamp, A. Talen, S. Nieuwland & R. van der Horst
Huis van Herstel Twente: een op krachten en re-integratie ingerichte wijze van detentie
Hoe kun je gedetineerden optimaal voorbereiden op hun terugkeer in de samenleving? Marije Valenkamp en haar medeauteurs laten zien dat de wetenschappelijk stevig gefundeerde benadering van het Huis van Herstel Twente eraan bijdraagt dat bijna al degenen die via deze detentievorm uitstromen, hun ‘basisvoorwaarden’ op orde hebben.

Sancties 2026/25
G. van Beek, L.I.W. Polman, M. van Straten & M. van den Biggelaar
Schuldenaanpak als sleutel voor re-integratie
Waarom wachten met het aanpakken van problematische schulden tot iemand weer terugkeert in de vrije samenleving? Gercoline van Beek en haar medeauteurs laten zien hoe groot de impact van schulden is en hoe complex de aanpak – en hoe een aantal initiatieven om daar vroeg mee te beginnen, de weg wijst naar succes.

Sancties 2026/26
N. Giesen, K. Chait & G.J. Slump
Herstelmaatjes – gewoon een stuk samen oplopen
Wat gebeurt er als je de relatief nieuwe inzichten uit het herstelrecht combineert met de langjarige ervaring van de ‘maatjesprojecten’ van Humanitas? Niek Giesen en co-auteurs beschrijven de theoretische onderbouwing en de concrete gang van zaken in het project "Herstelmaatjes" en schetsen vervolgens het beoogde toekomstperspectief.

Sancties 2026/27
C. Otten
Schrijven als uitweg. Over de impact van literair schrijven in een groep tijdens en na detentie
Waarom zou je gedetineerden stimuleren fictie te schrijven? Christine Otten, initiatiefneemster van Blocknotes, maakt duidelijk dat deze schrijfgroepen een vrijplaats vormen waarin gedetineerden hun gedachten en gevoelens op papier kunnen zetten en vervolgens bespreken, en dat dat bijdraagt aan een beter leven.

Sancties 2026/28
M. Drogt
Zachte Landing op een weerbarstige grond. Tussen wetenschappelijke beloften en de dagelijkse realiteit in een JJI
Waar loop je tegenaan als je wetenschappelijke kennis rond procedurele rechtvaardigheid en zelfdeterminatie om wilt zetten in een trainingsmodule voor medewerkers van justitiële jeugdinrichtingen?  Marijke Drogt put uit eigen ervaring en dat levert observaties op die beslist herkenbaar en nuttig zijn voor wie iets wil bijdragen aan professionalisering op de werkvloer.

Sancties 2026/29
M.M. Kommer
Zelfmelders 3Noord
Kun je detentieschade voorkomen door al vóór detentie met zelfmelders in gesprek te gaan over wat ze allemaal moeten regelen? Max Kommer laat zien hoe dat in de drie noordelijke provincies met succes gebeurt.

Sancties 2026/30
Officiële publicaties
Overzicht van recente: Wet- en regelgeving (in Staatsblad, nieuwe wetsvoorstellen, wetsvoorstellen in consultatie, vervolgstukken) ; Overige (parlementaire) stukken

Sancties 2026/31
Publicaties RSJ, Inspectie JenV, IGJ, NPM en CPT
Overzicht van recente publicaties van de RSJ, de Inspectie JenV en de IGJ

Sancties 2026/32
Beroepscommissie 15 oktober 2024, nr. 22/31016/GA (beslissingsbevoegdheid overplaatsing naar tbs-kliniek, artikel 6:2:8 WvSv), m.nt. onder Sancties 2026/33
Zie: Sancties 2026/33
22/31016/GA

Sancties 2026/33
C. Reijntjes-Wendenburg
Beroepscommissie 4 november 2024, nr. 24/40133/TF (ontvankelijkheid verzoek om overplaatsing naar tbs-kliniek, artikel 6:2:8 WvSv)
Onder welke voorwaarden kan een levenslang gedetineerde op grond van artikel 6:2:8 Sv verzoeken om plaatsing in een tbs-inrichting, en wat is dan de juiste procedure? De beroepscommissie van de RSJ schetst in twee zaken het beoordelingskader.
24/40133/TF

Sancties 2026/34
C. Reijntjes-Wendenburg
Beroepscommissie 16 december 2024, nr. 24/39961/TF (vervroegde plaatsing in tbs-kliniek, artikel 6:2:8 WvSv)
Welke regelgeving is van toepassing als een gedetineerde met een combinatievonnis verzoekt om vervroegde plaatsing in een tbs-inrchting, dus ruim voor zijn v.i.-datum? De beroepscommissie van de RSJ schetst in deze zaak het beoordelingskader.
24/39961/TF

Sancties 2026/35
M.J.M Krabbe
EHRM 27 maart 2025 ECLI:CE:ECHR:2025:0327JUD000421723 (Niort t. Italië), (geestelijke gezondheidszorg ten aanzien van gedetineerde met psychische klachten in reguliere detentie)
Wat is precies het mensenrechtelijk kader dat van toepassing is op gedetineerden met psychische klachten? En hoe relevant is het voor Nederland, mede in het licht van de huidige passantenproblematiek?
ECLI:CE:ECHR:2025:0327JUD000421723

Sancties 2026/36
G. Pesselse
Beroepscommissie 14 november 2025, nr. 24/44548/JA (gedingstukken, camerabeelden)
Hoe moet de beroepscommissie in het licht van artikel 68, tweede lid Bjj omgaan met een directeur die in het kader van de beklag- of beroepsprocedure weigert de verzochte gegevens te verstrekken?
24/44548/JA

Sancties 2026/37
G. Pesselse
Beroepscommissie 23 december 2025, nrs. 25/47822/JA en 25/48039/JA (beklagformulier, beklagrecht)
Mag een inrichting als regel stellen dat jeugdigen niet direct een beklagformulier krijgen wanneer zij daarom vragen, maar eerst in gesprek moeten met de teamleider?
25/47822/JA en 25/48039/JA

Sancties 2026/38
Niet geannoteerde rechtspraak
Gerubriceerd overzicht van overige relevante rechtspraak op het gebied van de sanctietoepassing (niet geannoteerd)